Medische feiten - de donor

< stand van zaken | HOME | de toewijzing >

De donor

De meeste mensen staan niet graag stil bij de dood. Dat is begrijpelijk. Een transplantatie zou echter niet mogelijk zijn zonder een sterfgeval, dat is nou eenmaal de waarheid. Eén overledene die geregistreerd is als donor maakt het mogelijk de levens van meerdere mensen te redden.

Intensive Care

De meeste donoren die overlijden zullen geen vitale organen kunnen doneren. In de meeste gevallen zijn de organen te lang zonder doorbloeding geweest om bruikaar te zijn. Alleen organen van mensen die eerst hersendood zijn verklaard, zijn geschikt. Om geschikt te blijven voor transplantatie hebben de vitale organen (hart, lever, longen, nieren en alvleesklier) tot aan het moment van uitname zuurstofrijk bloed nodig. Dat is alleen mogelijk als iemand overlijdt op de intensive care afdeling van een ziekenhuis aan de gevolgen van onherstelbaar hersenletsel (hersendood) en de bloedsomloop kunstmatig in stand gehouden wordt met behulp van beademingsapparatuur.

Hersendood is het volledig en onherstelbaar verlies van de hersenen, meestal door een ongeval of bloeding. Het hart klopt spontaan door, de bloedcirculatie is dus intact. De ademhaling stopt wel en kunstmatige beademing is dan ook nodig om ervoor te zorgen dat organen voorzien blijven van zuurstof. De hersenen functioneren niet meer en kunnen bijvoorbeeld temperatuur- en vochthuishouding niet reguleren. Daarom kunnen bepaalde processen verstoord raken. De verpleging probeert de donor zo veel mogelijk stabiel te houden, zodat de organen geschikt blijven.

Eurotransplant

Als de hersendood is vastgesteld volgens de criteria van het hersendoodprotocol uit de Wet op de Orgaandonatie (www.transplantatiestichting.nl/protocol.pdf) kan Eurotransplant in Leiden gebeld worden. Eurotransplant gaat na of de patiënt geregistreerd is als donor of niet. ls de overledene niets heeft vastgelegd, beslissen de nabestaanden.

De volgende zaken dienen vervolgens uitgezocht te worden:

Leeftijd, lengte, gewicht, levensstijl (roken, drankgebruik, medicijngebruik, eventuele ziektes, hartproblemen)
Eventueel contra-indicaties: organen van overledenen met bloedvergiftiging, HIV of kanker komen in principe niet in aanmerking voor transplantatie. Verder gelden er per orgaan contra-indicaties. De ideale longdonor is niet roker, niet te oud, TBC-vrij en vrij van infecties. Er wordt altijd een bronchoscopie gedaan.
HLA-bepaling (Human Leucocyte Antigen, een onderzoek naar de weefseltypering)

Ondertussen bekijken medewerkers van Eurotransplant in de database wie de mogelijke ontvangers zijn. Als duidelijk is in welke ziekenhuizen de verschillende wachtenden getransplanteerd worden, begint het grote plannen. Verschillende uitnameteams moeten worden opgeroepen. Hierbij kan een grote tijdsdruk zijn. Zo moet een hart binnen vier uur getransplanteerd worden, longen binnen zes uur. Om die reden is, na aankomst in het ziekenhuis, eerst het hartteam aan de beurt en meteen daarna het longteam.

Respect

Het uitnemen van organen en/of weefsels gebeurt met grote zorgvuldigheid en met respect voor de overledene en de nabestaanden. Nadat de donatieprocedure is afgerond wordt de overledene vervoerd naar de plaats waar hij/zij wordt opgebaard. In principe is niets van de donatie te zien.

Circa vijf weken na de donatie vertelt de transplantatiecoördinator de uitslag persoonlijk aan de nabestaanden van de donor. Nabestaanden vinden het vaak prettig en troostend om te horen hoeveel mensen geholpen zijn met de organen van hun overleden dierbare. Soms kan één donor zes levens redden.

Bronnen:

Nursing, oktober 2003
www.donorvoorlichting.nl